Ngày 10/12/2025, tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV đã chính thức thông qua Luật Xây dựng số 135/2025/QH15. Với nhiều thay đổi mang tính đột phá về quản lý dự án, cấp phép xây dựng và chuyển đổi số, đây được xem là khung pháp lý quan trọng thúc đẩy sự phát triển bền vững của ngành xây dựng trong giai đoạn mới.
Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/07/2026 (một số điều khoản đặc thù có hiệu lực sớm từ 01/01/2026).
1. Hệ thống hóa 07 Nguyên tắc cơ bản trong hoạt động xây dựng
Luật Xây dựng 2025 quy định chặt chẽ các nguyên tắc cốt lõi nhằm đảm bảo tính minh bạch và an toàn:
-
Bảo đảm xây dựng theo quy hoạch, thiết kế, bảo vệ cảnh quan và môi trường.
-
Sử dụng hợp lý nguồn lực, tài nguyên và đúng trình tự đầu tư.
-
Tuân thủ nghiêm ngặt quy chuẩn kỹ thuật và tiêu chuẩn áp dụng.
-
Đảm bảo an toàn tính mạng, sức khỏe con người và phòng cháy chữa cháy (PCCC).
-
Xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội.
-
Công khai, minh bạch; phòng chống tham nhũng, lãng phí.
-
Phân định rõ chức năng quản lý nhà nước và chức năng của chủ đầu tư.
2. Mở rộng đối tượng miễn Giấy phép xây dựng
Một trong những điểm đáng chú ý nhất là việc nới lỏng quy định cấp phép cho một số loại hình công trình nhằm giảm bớt thủ tục hành chính:
-
Nhà ở riêng lẻ: Miễn giấy phép cho nhà ở có quy mô dưới 07 tầng và tổng diện tích sàn dưới 500 $m^{2}$ (không nằm trong các khu vực quy hoạch đặc thù hoặc khu di sản).
-
Công trình thuộc dự án đầu tư công: Các công trình được Thủ tướng hoặc người đứng đầu các Bộ, cơ quan trung ương, Chủ tịch UBND các cấp quyết định đầu tư.
-
Công trình khẩn cấp: Các công trình phục vụ phòng chống thiên tai, dịch bệnh hoặc dự án đầu tư công đặc biệt.
-
Sửa chữa, cải tạo: Miễn phép cho các hạng mục sửa chữa bên trong hoặc mặt ngoài không tiếp giáp đường đô thị, không làm thay đổi công năng và kết cấu chịu lực.
3. Thúc đẩy Chuyển đổi số và Hệ thống dữ liệu quốc gia
Luật mới dành riêng Điều 14 để quy định về việc xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về hoạt động xây dựng:
-
Đây là nền tảng gốc để tra cứu thông tin quy hoạch, định mức xây dựng và giá chỉ số.
-
Hệ thống yêu cầu phải kết nối đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai và quy hoạch.
-
Cá nhân hành nghề xây dựng sẽ được đăng tải kinh nghiệm thực tế lên hệ thống này để phục vụ quản lý và lựa chọn nhà thầu.
4. Quy định mới về Bảo hiểm bắt buộc
Luật quy định rõ 03 loại hình bảo hiểm bắt buộc để bảo vệ quyền lợi các bên:
-
Chủ đầu tư: Mua bảo hiểm công trình cho các công trình có ảnh hưởng lớn đến an toàn cộng đồng hoặc nguy cơ tác động xấu đến môi trường.
-
Nhà thầu tư vấn: Mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp cho công trình từ cấp II trở lên.
-
Nhà thầu thi công: Mua bảo hiểm cho người lao động trên công trường và bảo hiểm trách nhiệm dân sự đối với bên thứ ba.
5. Những hành vi bị nghiêm cấm (Điều 15)
Để siết chặt kỷ cương, Luật liệt kê các hành vi vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm:
-
Xây dựng công trình trong khu vực cấm hoặc không phù hợp quy chuẩn.
-
Sử dụng vật liệu kém chất lượng, gây nguy hại cho sức khỏe cộng đồng và môi trường.
-
Đưa, nhận hối lộ; dàn xếp, thông đồng làm sai lệch kết quả dự án, thiết kế.
-
Lạm dụng chức vụ, quyền hạn hoặc bao che hành vi vi phạm.
Xem chi tiết Luật Xây dựng Tại Đây